Nisan 2026
IVF Laboratuvarında Yapay Zeka Destekli Sperm Taraması ile Yeni Bir Dönem
Laboratuvarımızda 20 yılı aşkın süredir bu alanda uzmanlaşmış ekibimizle, özellikle mikro-TESE işlemi uygulanacak olan azoospermi vakaları ve semen analizinde çok az sayıda sperm bulunan hastalarımız için yapay zeka (AI) destekli sperm tarama sistemini kullanılmaya başlanmıştır. Mikro-TESE sonrası elde edilen dokularda sperm arama işleme, geleneksel yöntemlerle genellikle 7-8 saat gibi uzun süreler ve yoğun dikkat gerektiren laboratuvar sürecidir. Bu süreçte manuel tarama, deneyimli embriyologlar tarafından gerçekleştirilmekle birlikte, uzun süreli mikroskobik inceleme fiziksel yorgunluk ve dikkat azalması gibi faktörlerden etkilenebilmektedir. Yapay zeka tabanlı görüntü analiz sistemleri, embriyoloğun mikroskop altındaki tek bir alanı taramak için harcadığı yaklaşık 36 saniyelik süreyi, 0.02 saniyeye indirerek saatler süren bu mikroskobik tarama işlemlerini hızlı ve sistematik biçimde taranmasına olanak sağlayarak bu süreci desteklemeyi amaçlamaktadır.
Sperm seçimi için kullandığımız bu yapay zeka (AI) destekli sperm tarama sistemi eğitilmiş ve gelişmiş bir algoritma kullanarak hem tamamen hareketsiz hem de hareketli spermleri gerçek zamanlı olarak tespit edebilmektedir. Literatürde bildirilen çalışmalarda, bu tür sistemlerin sperm tespit oranlarının deneyimli embriyologlarla karşılaştırılabilir olduğu ve bazı serilerde daha yüksek duyarlılık (%91.95'e karşı %86.52) gösterebildiği rapor edilmiştir. Sperm bulma konusundaki hassasiyet konusunda sistemimiz bilinçli bir stratejiyle çalışmaktadır; bir spermin gözden kaçırılmasının (yalancı negatiflik) telafisi mümkün olmayan bir sonuç doğurabileceği bilinciyle, sistem "sperm bulma" hassasiyetini en üst seviyede tutacak şekilde yapılandırılmıştır. Yapay zekanın bazen sperm olmayan bir doku kalıntısını sperm olarak işaretlemesi (yalancı pozitif), uzman bir embriyoloğun sadece 2 saniyelik bir kontrolü ile kolayca ayırt edilebilirken, mevcut bir spermin gözden kaçırılması hastanın tedavi şansını tamamen yok edebilir. Bu ileri teknoloji, embriyologlarımızın yerini almak için değil, onların yirmi yıllık tecrübesine dijital bir "asistan göz" olarak destek vermek, yardımcı bir tarama aracı olarak kullanılmasını sağlamaktadır.
Yapay zeka destekli tarama sistemleri, özellikle sınırlı sayıda sperm içeren örneklerde tarama süresinin kısaltılmasına katkı sağlayabilir. Tarama süresinin azalması, spermlerin laboratuvar ortamında dış koşullara maruz kalma süresini azaltarak hücre canlılığının korunmasına yardımcı olabilir. Bu nedenle yapay zeka tabanlı sperm tarama yaklaşımları, mikro-TESE ve ciddi oligozoospermi olgularında sperm tespit sürecini destekleyici bir teknoloji olarak değerlendirilmektedir.
Bio. Hakan Yelke, MSc
