HAKKIMIZDA

Embriyoların Dondurulmasında Kullanılan Vitrifikasyon Tekniği Nedir?

Anasayfa / Embriyoların Dondurulmasında Kullanılan Vitrifikasyon Tekniği Nedir?
Embriyolar 1. günden 6. güne kadar gelişimlerinin her aşamasında dondurulabilmektedir. Ancak çözme sonrası en yüksek sayıda canlı embriyo elde edilebilmesi için dondurma işleminin, embriyoların gelişim aşamasına özel bir teknikle uygulanması gerekmektedir. 

EMBRİYO DONDURULMASI (VİTRİFİKASYON)

Embriyo dondurma işlemleri farklı nedenlere yapılmaktadır; tüp bebek denemesinde transfer edilen embriyo ile gebelik elde edilememesi, tüp bebek tedavisi ile gebelik elde edilip düşükle sonlanması, doğumla sonlanan bir tüp bebek gebeliğinden sonra çiftin tekrar bir bebek dünyaya getirmeye karar vermesi gibi durumlarda daha önce kendi sperm ve yumurta hücrelerinin döllenmesiyle elde edilen ve dondurulan embriyoları çözülüp kadın rahmine yerleştirilerek gebelik sağlanabilir.

Embriyo dondurma yöntemi tekrar tüp bebek tedavisi yapılmasını engellendiği için maliyet bakımından da çiftlere kolaylık sağlamaktadır.

Embriyolar 1. günden 6. güne kadar gelişimlerinin her aşamasında dondurulabilmektedir. Ancak çözme sonrası en yüksek sayıda canlı embriyo elde edilebilmesi için dondurma işleminin, embriyoların gelişim aşamasına özel bir teknikle uygulanması gerekmektedir. Embriyo transferi sonrası kalan sağlıklı embriyoların dondurulması için, Türkiye’de ilk olarak merkezimizde gerçekleştirilen, başarısı klinik deneyler ile ispatlanmış olan embriyo vitrifikasyon, bir başka ifade ile camlaştırma, yöntemi kullanılmaktadır. Vitrifikasyon yönteminin en önemli özelliği, embriyoların yüksek yoğunluktaki koruyucu madde ile 3–4 dakika muamele edilir. Burada amaç hücreler içerisindeki su moleküllerinin, ozmotik dengelenme olarak adlandırılan kimyasal bir süreçle, hücre dışı kriyoprotektanlar kullanılarak dışarı çıkarılarak aynı anda yerine hücre içi kriyoprotektanların yerleştirilmesidir. Bu değişim dengelendiğinde, yani hücre içindeki su tamamen kriyoprotektanlar ile yer değiştirdiğinde, embriyolar direkt olarak -196⁰C ısıya sahip sıvı azota alınır. Bu işlem, dakikada eksi 2.000–20.000⁰C derece soğutma hızı ile embriyoların hasar görmeden dondurulabilmesine imkan sağlar. Klasik-yavaş embriyo dondurma yönteminin aksine, vitrifikasyon veya hızlı dondurma yöntemi ile, özellikle 3.ve 4.gün ve blastosist dediğimiz 5.ve 6 gün embriyoları çok daha başarılı bir şekilde dondurulmaktadır. Dondurma yönteminin başarısını gösteren en önemli kriterleden biri olan çözme sonrası embriyolardaki canlılık oranı, vitrifikasyon ile dondurulup çözülmüş olan embriyolarda neredeyse %100’e yakındır. Embriyo çözme sonrası yüksek canlılık oranına ilave olarak vitrifikasyon yöntemi, anne adaylarına tekrar ve yüksek gebelik şansı veren en başarılı dondurma yöntemidir.

Teknik olarak çok daha uzun süreler saklanması mümkün olmakla birlikte, ülkemizde embriyoların dondurularak saklanma süresi Sağlık Bakanlığı Üremeye Yardımcı Teknikler Üst Kurulunun hazırladığı yönetmelik gereğince 5 yıl olarak sınırlandırılmıştır. Yönetmeliğe göre embriyo dondurma ve çözme işlemi ancak eşlerin yazılı onayıyla gerçekleştirilebilmekte, çiftin boşanması, eşlerden birinin ölümü veya saklama süresinin dolması durumlarında dondurulmuş embriyolar imha edilmektedir.

Kümülatif Gebelik

Kümülatif gebelik tanımı belirli bir zaman diliminde bir taze deneme ve bu denemede elde edilen embriyolarla yapılmış olan dondurma-çözme  siklusları sonrasında elde edilen toplam gebelik ve canlı doğum sayısını ifade eder. Merkezimizde yaptığımız gebelik hesaplamalarında elde edilen embriyo sayısına göre 4 kez denemeye gelen hastaların bir kez gelenlere oranla yaklaşık %30 daha fazla canlı doğuma ulaşabildiği görülmüştür. Ardışık çözme denemeleri sonrasında gebelik oranları %90, canlı doğum oranları ise %60'lara ulaşmıştır.



Blastosist Evresi Embriyo Vitrifikasyonu ve Çözme İşlemi

Embriyo gelişiminin beşinci ya da altıncı gününde blastosistlerin dondurulması kalitesi uygun olan blastosistlerin özel bir hazırlık işlemine tabi tutulduktan sonra sıvı azot içerisinde saklanmasıdır. Vitrifikasyon ya da camlaştırma yönteminin kullanılmasındaki en önemli iki neden:

  • Embriyolar çok yüksek hızda dondurulduğu için (~20,000°C/dak) embriyonun bütünlüğüne zarar veren buz kristallerinin engellenmesi,
  • Çözme sonrası yüksek canlılık ve gebelik oranları elde edilmesidir.

Memorial Şişli Hastanesi Tüp Bebek Merkezi’nde vitrifikasyon şu durumlarda yapılmaktadır

  • Hormon tedavisi ile yumurtalıkları aşırı uyarılmış ovarian hiperstimülasyon sendromu (OHSS) riski olan vakalarda
  • Taze transfer sonrası kalan iyi kalite embriyoların varlığında
  • Preimplantasyon genetik tanı (PGT) yapılacak olgularda
  • Endometrium (rahim içi zarı) kalınlığının gebelik için yeterli olmaması
  • Cerrahi girişim ya da tedavi gerektiren acil durumlarda
  • Tedavi seyrinde saptanan polip, myom veya rahim içi yapışıklık gibi tutunma şansını kötü yönde etkileyebilecek durumlarda
  • Tekrarlayan tutunma başarısızlığı olgularında rahim içi alıcılığı arttırmak amacı ile dondurulabilmektedir.

OHSS yumurtalıklarında çok sayıda yumurta bulunan polikistik overli hastalarda uyarıcı hormonal tedaviye aşırı yanıt sonucunda gelişebilen çok riskli bir durumdur. Bu olgularda tüm embriyolar dondurulup, kadında hayati risk oluşturan OHSS tablosunun gerilemesinden sonra daha emniyetli bir dönemde çözülerek transfer edilebilirler. Yukarda bahsedilen dondurma nedenleri içinde en önemlisi yaşam tehdit eden OHSS’dan koruma amaçlı dondurma yapılmasıdır.  

 

Embriyo dondurma (Vitrifikasyon) sırasında koruyucu kimyasallar ve kompleks şeker molekülleri su moleküllerinin 
yerine geçerek, hücreleri donma sırasında oluşabilecek kristalizasyon hasarından korur
Embriyo çözme sırasında su molekülleri hücre içine girerek embriyonun geriye hacim kazanmasını sağlar
 

 


Vitrifikasyon işleminde öncelikle koruyucu maddenin hücre içine girerek su molekülleri ile yer değiştirmesi sonrasında da hücre içerisinde kalan su moleküllerinin tamamen dışarı çıkarılarak embriyonun camlaştırılarak donması hedeflenir

Preimplantasyon Genetik Tanı amaçlı embriyo dondurma

PGT yöntemi embriyolarda kromozom bozukluğunun saptanması amacı ile kullanılmaktadır. Tüp bebek ile elde edilen embriyoların yaklaşık yarısı anne adayının yaşına bakmaksızın kromozom bozukluğu taşımaktadır. Anne adayının yaşının ileri olması durumunda ise bozukluk oranı dramatik artış göstermektedir. Özellikle ileri yaş durumunda kullanılan bu teknik ayrıca tekrarlayan başarısız tüp bebek denemeleri, tekrarlayan erken düşükler ve kromozom testinde bozukluk saptanan çiftlerde başarıyı arttırmak ve gebelik kayıplarını azaltmak amacıyla kullanılmaktadır. Ayrıca tek-gene bağlı geçiş gösteren genetik hastalıklar ve HLA doku tiplemesi işlemleri için de kullanılmaktadır. Bu teknikte embriyoların dondurulmasının amacı yapılacak ileri genetik testler için zaman sağlanmasıdır.

Hatching evresine ulaşmış blastosistlerde iç hücre kitlesine müdahale etmeyecek şekilde embriyonun pozisyonu ayarlanır. Uçta bulunan trofektoderm hücrelerinden 6-8 tane koparılır. Embriyoda küçük bir hacim kaybı olur fakat yaklaşık 1-2 saat içerisinde embriyonun sahip olduğu yüksek rejenarasyon kapasitesi ile embriyo biyopsi öncesi morfolojisine ulaşır

Biyopsi işleminden sonra embriyodan alınan 6-8 hücre özel tüplere konularak genetik laboratuvarına gönderilir. Alınan hücreler bebeği oluşturacak iç hücre kitlesine ait olmadığı için embriyo gelişimine zarar vermez. Ayrıca hücre sayısının fazla olması tanının doğruluğu açısından çok önemlidir. Merkezimizde kromozomlarda anöploidi taraması dünyadaki en son ve ileri tekniklerden biri olan Next Generation Sequencing (NGS) yöntemi ile yapılır. PGT sonrası embriyolar genetik değerlendirme süreci ve rahimin doğal bir döneme hazırlanması amacıyla dondurulur. Vitrifikasyon ve çözme işlemleri, her embryo için ayrı çubuklar (cryotop) kullanilarak yapılmaktadır. Böylece çoğul gebelikten korunmak için her vakada tek embriyo çözülmekte ve rutin olarak tek embriyo transferi yapılmaktadır.

Dondurulmuş-çözülmüş embriyo transferlerinin başarısı taze embriyo transferi başarısı ile benzer hatta daha yüksektir. Endometrium taze denemedeki hormonal uygulamalara maruz kalmadığından embriyonun tutunma şansı daha artmaktadır. Kadının adet döngüsü düzenli ise olgular hiç hormon kullanmadan takip edilerek natürel siklusta transferleri yapılmaktadır. Başarı oranlarımız doğrultusunda merkezimizde blastosist evresinde tek embriyo transferi ve kalan iyi kalite embriyoların dondurularak saklanması stratejisini uygulamaktayız.

 

SAYFA BAŞINA DÖN